Καρπενήσι,η πλατεία

. Μία πόλη που αναπαύεται νωχελικά στην αγκαλιά του Βελουχιού, του αρχαίου Τυμφρηστού, σε υψόμετρο 960 μέτρων, πνιγμένη στο έλατο, καλά προφυλαγμένη από τους δυνατούς βοριάδες που μαστιγώνουν την κορυφή του.  Μία πόλη που αποτελεί πόλο έλξης για χιλιάδες εκδρομείς, που φτάνουν κατά κύματα για να απολαύσουν το χιονοδρομικό κέντρο, τις γραφικές ταβέρνες, τα καλόγουστα μπαράκια, την πλειάδα των επιλογών διαμονής στα ξενοδοχεία της, αλλά και την παρθένα φύση της Ευρυτανίας, κάνοντας ορειβασία, rafting, canyoning, trekking και διάφορες άλλες δραστηριότητες σε μία περιοχή ανέγγιχτη από τη βιομηχανοποίηση, η οποία ανακηρύχθηκε από  την UNESCO το 1991 ως μία από τις καθαρότερες περιοχές οικοσυστήματος στον πλανήτη.

Αυτό είναι με δύο λόγια το Καρπενήσι με τα ‘’Ψηλά βουνά’’ (Βελούχι, Αγραφα, Χελιδόνα, Καλιακούδα, Παναιτωλικό, Νεραιδοβούνι), τα ποτάμια (Καρπενησιώτης, Τρικεριώτης, Αχελώος, Αγραφιώτης, Ταυρωπός, Κρικελοπόταμος), τα φαράγγια (Πάνταβρέχει, Μαύρης Σπηλιάς, Βόθωνα, Βίνιανης, Κρέντη), τα γραφικά χωριά, τις λίμνες, τα μοναστήρια,  τα γεφύρια και χίλια δύο άλλα αξιοθέατα που θα αποκαλύπτονται μπροστά σας σαν ζωγραφικοί πίνακες.

Ο Τριπόταμος Ευρυτανίας

, γνωστό και ως Τατάρνα ως το 1928, είναι η έδρα του ομώνυμου δημοτικού διαμερίσματος του καλλικρατικού δήμου Αγράφων (τέως καποδιστριακού δήμου Φραγκίστας). Βρίσκεται 73 χιλιόμετρα από το Καρπενήσι, κοντά στα σύνορα του νομού Ευρυτανίας με τον νομόΑιτωλοακαρνανίας, σε υψόμετρο 650 μέτρων.

Στο χωριό υπάρχει και το μοναστήρι της Τατάρνας, κοντά στη θέση παλαιού βυζαντινού και ιστορικού μοναστηριού, που πρόσφερε πολλά όχι μόνο στην ορθοδοξία αλλά και στον αγώνα για εθνική παλιγγενεσία. Καταφύγιο ονομαστών κλεφτών και αρματολών (Κατσαντώνη, Δίπλα, Καραΐσκάκη), καταστράφηκε πολλές φορές, αναστηλώθηκε επί Όθωνα και τελικά κατέρρευσε από τη μεγάλη κατολίσθηση του 1963, μετά την ολοκλήρωση της τεχνητής λίμνης των Κρεμαστών.

Το νέο μοναστήρι διασώζει πολλά κειμήλια και μεταξύ αυτών το καντήλι που είχε προσφέρει, σε εκπλήρωση τάματος, ο κλέφτης Κατσαντώνης.

Στο δημοτικό διαμέρισμα Τριποτάμου ανήκουν επίσης οι συνοικισμοί Βρεκαίικα,Καϊπανάκι και Κοψαίικα. Κατά την απογραφή του 2001 το χωριό 466 κατοίκους. 

Δορυφορική εικόνα της γέφυρας

Τατάρνας Γέφυρα

Ο βράχος της Παπαδιάς

1823. Ηρωίδες δυο γυναίκες ρασοφόρων. Με την ηρωική θυσία δυο γυναικών στον ονομαστό από τότε "Βράχο της Παπαδιάς" περιοχή Καιπανάκι Τριποτάμου Ευρυτανίας σφραγίζεται η είσοδος στο 1823. Η Αγγελική (σύζυγος του Παπακώστα) κι η Μαριώ (σύζυγος του διάκου Αρσένη), από το μοναστήρι της Τατάρνας, ντυμένες καλογερικά, κουβαλούσαν τρόφιμα και πολεμοφόδια στα γύρω λημέρια. Τις έπιασαν όμως οι Τούρκοι, είδαν ποιες ήταν κι ο δερβέναγας του τόπου διέταξε να εκτελεστούν (9 Ιανουαρίου). Όμως σε λίγες μέρες κι εκείνος πλήρωσε το έγκλημα του, αφού τον σκότωσε σε μάχη ο καπετάν Αντρέας Ίσκος με τα παλικάρια του (22 Ιανουαρίου).
Το δημοτικό τραγούδι πήρε στα φτερά του τον απαράμιλλο ηρωισμό των δυο γυναικών και τον μετέφερε σ' όλα τα γύρω χωριά:
Ποιος είδε θηλυκόν παπά και διάκο γκαστρωμένο
ποιος είδε την Αγγελική τα ράσα να φοράει
και τη Μαρία την όμορφη τη μικροπαντρεμένη
να περπατεί με τον τρουβά φυσέκια φορτωμένη;

Παγωτό της Μονής Τατάρνας

Είναι ένα πολύ νόστιμο, εύκολο και ωραίο παγωτάκι που το φτιάχνει ένας μοναχός στην Μονή Τατάρνης στον Νομό Ευρυτανίας.

Συστατικά

• 1 κουτί μόρφατ
• 1 κουτί γάλα εβαπορέ
• 3 κρόκους αυγών
• 1 κούπα του τσαγιού ζάχαρη ψιλή
• 2 βανίλιες
• κακάο, νες καφέ, φυστίκι αιγίνης ανάλατο τριμμένο

Οδηγίες

1. Χτυπάμε στο δυνατό του μίξερ για να αφρατέψει την μόρφατ με την ζάχαρη.
2.  Αφού αφρατέψει για τα καλά, ρίχνετε τους κρόκους αυγών και συνέχίζετε για 5 λεπτά μέχρι να ανακατευτούν καλά. 
3. Στη συνέχεια ρίχνετε τις βανίλιες και το γάλα και χτυπάτε με το μίξερ μέχρι να ομογενοποιηθούν. 
4. Αφού ολοκληρώσετε το βάζετε στο ψυγείο για τρεις ώρες. Έπειτα το βγάζετε και ανάλογα ή το μοιράζετε για να κάνετε διάφορες γεύσεις ή το αφήνετε ως έχει, το ξαναχτυπάτε με το μίξερ και προσθέτετε κακάο ή νες καφέ ή τα τριμμένα φυστίκια για γεύση φυστικιού. Το βάζετε πάλι στο ψυγείο για 2 ώρες, το βγάζετε το ξαναχτυπάτε και τελος το αφήνετε στην κατάψυξη μέχρι να το καταναλώσετε!!!

Λίγα μυστικά ακόμα

Εγώ για να το κάνω σοκολατένιο βάζω περίπου τρεις κουταλιές της σούπας κακάο γεμάτες. Για την γεύση φυστίκι, τρίβω αρκετό φυστίκι και το αναμειγνύω. Αν πάλι θέλετε να δώσετε γεύση φουντουκιού ή πορτοκαλιού ή ότι άλλο θέλετε, βάλτε μια κουταλιά της σούπας λικεράκι με προτεινόμενη γεύση.

ΤΟ ΦΡΑΓΜΑ

Το φράγμα της λίμνης Κρεμαστών έχει μέγιστο ύψος 160,3 μ., μήκος 456 μ. και πλάτος 10 μ. στη στέψη και 670 μ. στη βάση. Ο υδροηλεκτρικός σταθμός θεωρείται ο μεγαλύτερος της Ελλάδας.

Η λίμνη Κρεμαστών, στα σύνορα των νομών Ευρυτανίας και Αιτωλοακαρνανίας, δημιουργήθηκε το 1966, βυθίζοντας για πάντα χωριά, εκκλησίες και γεφύρια.

Το Καρπενήσι, η πρωτεύουσα της Ευρυτανίας, στους πρόποδες του Βελουχιού.

Η Μονή Τατάρνας έχει καταστραφεί τρεις φορές στη μακραίωνη ιστορία της

Το γεφύρι του Μανώλη συχνά είναι στο μεγαλύτερο μέρος του βυθισμένο στο νερό.

Υπέροχες εικόνες από το οδικό δίκτυο της Ευρυτανίας

  Εικόνες από το οδικό δίκτυο της Ευρυτανίας στο Μπαγασάκι.

Τριπόταμος Ευρυτανίας

Τριπόταμο, επίσημη ονομασία Τριπόταμον, Ευρυτανίας είναι από το 1928 η ονομασία του χωριού Τατάρνα που ανήκει διοικητικά στο δήμοΑγράφων. Το 2001 καταγράφηκαν 466 κάτοικοι στους οικισμούς:

• Τριπόταμον [259 κάτοικοι],
• Βρεκαίικα [42 κάτοικοι],
• Καϊπανάκι [84 κάτοικοι],
• Κοψαίικα [76 κάτοικοι],
• Μονή Τατάρνας [5 κάτοικοι].

Θέση

Είναι κτισμένο σε υψόμετρο 540 μέτρων, σε απόσταση 70 χιλιομέτρων δυτικά του Καρπενησίου, στα σύνορα των νομών Ευρυτανίας καιΑιτωλοακαρνανίας.
Το όνομα του αποτελεί προσδιορισμό του γεωγραφικού σημείου στο οποίο είναι κτισμένο στη συμβολή του ρου των ποταμών  Αγραφιώτη,Αχελώου και Μέγδοβα. Στην οικιστική ακμή του χωριού, το 1961, απογράφηκαν 1001 κάτοικοι.

Διοικητικές μεταβολές

• Συστήθηκε (ΦΕΚ 261Α – 31 Αυγούστου 1912) ως  Κοινότητα Τατάρνης νομού Αιτωλοακαρνανίας, με έδρα τον οικισμό Τατάρνα, με παράλληλη προσάρτηση (ΦΕΚ 261Α – 31 Αυγούστου 1912) του οικισμού Μονή Γενεθλίων Θεοτόκου.
• Ο οικισμός Κοψέϊκα προσαρτήθηκε (ΦΕΚ 476Α – 31 Δεκεμβρίου 1915) προσωρινά στην Κοινότητα Τατάρνης καθώς καταργήθηκε στις 18Δεκεμβρίου του 1920.
• Ο οικισμός Τατάρνα όπως και ολόκληρη η κοινότητα μετονομάζεται (ΦΕΚ 81Α – 14 Μαΐου 1928) σε Τριπόταμον νομού Αιτωλοκαρνανίας.
• Ο οικισμός Μονή Γενεθλίων Θεοτόκου μετονομάζεται (ΦΕΚ – 16 Οκτωβρίου 1940) σε Μονή Τατάρνης.
• Η Κοινότητα υπάγεται (ΦΕΚ 63Α – 22 Μαρτίου 1943) στο νομό Ευρυτανίας.
• Ο οικισμός Κοψαίικα αναγνωρίζεται και προσαρτάται εκ νέου (ΦΕΚ – 19 Μαρτίου 1961) στην Κοινότητα.
• Οι οικισμοί Βρακαίικα και Καϊπανάκι αναγνωρίζονται και προσαρτώνται (ΦΕΚ – 05 Απριλίου 1981) στην Κοινότητα.
• Καταργείται η Κοινότητα Τριποτάμου και οι οικισμοί της και συνενούνται (ΦΕΚ 244Α – 04 Δεκεμβρίου 1997) με το Δήμο Φραγκίστας.

Ιστορία

Είναι γνωστό ως Τατάρνα, επωνυμία που είναι συνυφασμένη με τη μονή αλλά και την ομώνυμη γέφυρα, η οποία αποτελεί συγκοινωνιακό κόμβο των νομών Αιτωλοακαρνανίας και Ευρυτανίας.

Ο σεισμός τον Φεβρουάριο του 1963 και η κατολίσθηση που ακολούθησε, επέφερε την ολοκληρωτική καταστροφή της Ιεράς Μονής Τατάρνας, αλλά και την μερική καταστροφή του Τριπόταμου.

Στον οικισμό Καϊπανάκι στη θέση «Βράχος της Παπαδιάς», είναι το σημείο όπου οι Τούρκοι στις 9 Ιανουαρίου του 1823, εκτέλεσαν τις ηρωίδες Αγγελική και Μαριώ.

Στην πέτρινη γέφυρα της Τατάρνας, που συνέδεε την Ευρυτανία με την Αιτωλοακαρνανία, καταγράφηκε η πρώτη μάχη των επαναστατημένωνΕλλήνων στις 22 Μαρτίου 1821, στη θέση «Λαχανόκηπος». Γνωστή είναι και η «Τρύπα της Τατάρνας», το βάραθρο όπου βρήκαν μαρτυρικό θάνατο εκατοντάδες Έλληνες στη διάρκεια της Γερμανικής κατοχής αλλά και μεταγενέστερα την περίοδο 1946-1949. Σύμφωνα με την καταγραφή των σπηλαιολόγων της Ε.Σ.Ε., Παναγιώτη Γεωργίου, Βασίλη Γιανούτσου, Άννας Μαστοράκη, Γεωργίας Μπουρμπούλη, Αθανασίου Ξανθόπουλου και Γιάννη Τσακανίκα που το μελέτησαν, πρόκειται για βάραθρο με βάθος που περιορίστηκε στα 60 μέτρα, από προσχώσεις φερτών υλικών που παλαιότερα ήταν βαθύτερο, χωρία διάκοσμο, επιβλητικό, με λεία τοιχώματα και ένα μικρό καταρράκτη.

ΛΙΜΝΗ ΚΡΕΜΑΣΤΩΝ, ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΤ3, 30 01 2011

Ιστορικά στοιχεία για το φράγμα των Κρεμαστών

Το φράγμα Κρεμαστών κατασκευάστηκε σε ένα στένωμα της κοίτης του Αχελώου, στο σημείο όπου η λαϊκή παράδοση αναφέρει ότι ο θρυλικός Κατσαντώνης πήδησε από τη μια όχθη στην άλλη, καθώς τον κυνηγούσαν οι Τούρκοι και γι’ αυτό η θέση λέγεται «ΠΗΔΗΜΑ ΤΟΥ ΚΑΤΣΑΝΤΩΝΗ». Για την κατασκευή του φράγματος πολλές μελέτες είχαν γίνει. Η πρώτη έρευνα για το φράγμα έγινε μεταξύ του 1918-1921 από τους μηχανικούς Sehn και Dubois, έναν Ελβετό και ένα Γάλλο, για λογαριασμό του Υπουργείου Δημοσίων Έργων. Το 1938 η αμερικανική εταιρεία Cooper εκπόνησε προκαταρκτική μελέτη παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας για παραγωγή αλουμινίου. Το 1941 Γερμανοί καθηγητές συνέταξαν σχετική έκθεση και 1946 η υπόθεση του φράγματος ήλθε και πάλι στην επιφάνεια, μέσω του Υπουργείου Δημοσίων Έργων, ενώ ουσιαστική κινητικότητα επήλθε μετά το 1950. Υδροηλεκτρικός Σταθμός Το 1958 η Δ.Ε.Η. έκανε προκαταρκτική μελέτη και την υπέβαλλε στο Διεθνές Ταμείο Δανειοδότησης και Ανάπτυξης, η οποία ολοκληρώθηκε το 1959 και υποβλήθηκε στο ίδιο ταμείο για δανειοδότηση του έργου. Η μελέτη κατασκευής, η επίβλεψη και η εποπτεία των κατασκευαστικών δραστηριοτήτων και η μέριμνα αγοράς του κύριου εξοπλισμού ανατέθηκαν με σύμβαση το 1960 στην αμερικάνικη εταιρεία Kaizer. Για την κατασκευή του έργου εργάστηκαν ως και 3500 άτομα καθημερινώς σε 24ώρη βάση σε τρεις βάρδιες. Δυστυχώς δεν έλειψαν και τα ατυχήματα, 30 θανατηφόρα και εκατοντάδες ελαφρότερα.

Ο ξεριζωμός από την κατασκευή της λίμνης των Κρεμαστών

Πρέπει  να γίνει ειδική αναφορά στον ξεριζωμό. Το έργο αδιαμφισβήτητα επέφερε πολλαπλά οφέλη άλλα και αλλαγές στο τοπίο. Το έδαφος της περιοχής, πριν γίνει το φράγμα, ήταν πολύ γόνιμο, με πορτοκαλιές, λιόδεντρα και άλλες καλλιέργειες. Δασικές και χορτολιβαδικές εκτάσεις πνίγηκαν που ήταν απαραίτητες και προσοδοφόρες για τους κατοίκους της περιοχής, των οποίων η παραγωγική τους δραστηριότητα ήταν γεωργοκτηνοτροφική. Οι κάτοικοι έπρεπε να μετακομίσουν σε γειτονικές περιοχές ή σε αστικά κέντρα έναντι αποζημίωσης. Πολλοί έδειξαν απροθυμία να φύγουν από τις οικίες τους και σκηνές τραγικές και τραυματικές διαδραματίστηκαν. Η διοίκηση του έργου έστειλε μπουλντόζες που τράνταζαν τα σπίτια, επιβάλλοντας στους ανθρώπους να φύγουν. Τέτοιες σκηνές απαθανατίστηκαν από την κάμερα του φωτογράφου Κώστα Μπαλάφα, που είχε διοριστεί από τη διοίκηση ως φωτογράφος του έργου. Το 2002 εκδόθηκε ένα λεύκωμα, «Τα αντίρροπα ρεύματα του Αχελώου», από το Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονικής το οποίο περιλαμβάνει φωτογραφίες του Κώστα Μπαλάφα από το έργο. Το λεύκωμα παρουσιάζει υλικό που για πρώτη φορά εμφανίστηκε. Γέφυρα Επισκοπής Συνολικά 20 χωριά εκ των οποίων ορισμένα κατά 100% στο σύνολο των κτημάτων και των εντός αυτών υφιστάμενων οικισμών και κτισμάτων, όπως ο Άγιος Βασίλης, τα Σίδερα, οΜαυριάς, η Επισκοπή. Τα μόνα που έμειναν στη θέση τους ήταν οι εκκλησίες και οι γέφυρες. Ο μύθος θέλει να συμβαίνουν «περίεργα» ατυχήματα στις μπουλντόζες στην προσπάθεια τους να γκρεμίσουν τις εκκλησίες, Ερπύστριες να καταστρέφονται, σμήνος μελισσών να κυνηγούνε τους οδηγούς κ.α. Πνίγηκαν μνημεία της φύσης, τα οποία προσέθεταν ένα μεγαλείο στον τοπικό πολιτισμό, έχοντας απαράμιλλο φυσικό κάλλος και ευρισκόμενα σε απόλυτη αρμονική συνύπαρξη με τα ιστορικά, θρησκευτικά και πολιτισμικά μνημεία που υπήρχαν στην ευρύτερη περιοχή. Η γέφυρα της Μαρδάχας, χτισμένη στη θέση της ομώνυμης πηγής, η Επισκοπή και η παλαιά μονή της Τατάρνας είναι κάποια από αυτά. Η κατασκευή του φράγματος των Κρεμαστών είχε ως συνέπεια τη δημογραφική αλλοίωση της ευρύτερης περιοχής, καθώς παλαιοί οικισμοί έσβησαν οριστικά και σημαντικό μέρος του πληθυσμού μετακινήθηκε σε άλλες περιοχές. Η σεισμική ακολουθία ξεκίνησε μετά την πλήρωση της τεχνητής λίμνης του φράγματος των Κρεμαστών στον ποταμό Αχελώο. Βρέθηκε ότι ο αριθμός των προσεισμών μπορεί να συσχετισθεί με την πλήρωση της λίμνης. Οι σεισμική δραστηριότητα ήταν τόσο έντονη που έγινε αναφορά του φαινόμενου στη διεθνή βιβλιογραφία.

Εντοπίστηκε βυθισμένη εκκλησία στη λίμνη Κρεμαστών 2

Σχεδόν ανέπαφος εντοπίστηκε ο βυζαντινός ναός της «Παναγίας της Επισκοπής» στο βυθό της λίμνης Κρεμαστών του νομού Ευρυτανίας. Το εκκλησάκι είχε βυθιστεί μαζί με ακόμα 90.000 στρέμματα γης τον Ιούλιο του 1965, όταν κατασκευάστηκε το υδροηλεκτρικό φράγμα των Κρεμαστών

Η μάχη της Τατάρνας

Στις 22-23 του Μάρτη 1821 ο Οδυσσέας Αντρούτσος με την ηγούμενο του μοναστηριού Τατάρνας Κυπριανό,διέλυσαν το τουρκοαλβανικό απόσπασμα…                                                                      «Ήτανε φαίνεται απ’τον Θεό γραμμένο ν’αδράξουμε τ’αρματα μια μέρα και χυθούμε κατ’επάνω  στους Τυράνους…»                                                                                                                                           Nα σημειωθεί ότι κάτω από την καινούργια γέφυρα, βυθισμένο μέσα στη λίμνη, βρίσκεται το παλιό γεφύρι.